Twyll hunaniaeth

Beth yw twyll hunaniaeth?

Mae’n ymwneud â chamddefnyddio manylion personol unigolyn er mwyn cyflawni trosedd. Mae’r manylion personol hyn yn werthfawr iawn ac yn gallu cael eu camddefnyddio neu eu gwerthu ymlaen i eraill.

Mae dioddefwyr twyll hunaniaeth yn aml iawn yn dweud eu bod nhw wedi dioddef llawer iawn o straen a chostau wrth geisio tacluso pethau ar ôl i dwyllwyr ddefnyddio eu gwybodaeth bersonol. Nid yw llawer ohonynt fyth yn darganfod sut bu i’w manylion gael eu dwyn.

Sut gallaf amddiffyn fy nghyfeiriad?

  • Cofrestrwch i bleidleisio gyda’r cyfeiriad presennol (mae benthycwyr yn defnyddio’r rhestr etholwyr i wirio pwy sydd wedi eu cofrestru fel eu bod yn byw mewn cyfeiriad arbennig)
  • Pan ydych wedi cofrestru i bleidleisio, ticiwch y bocs i optio allan o’r rhestr ‘Golygwyd’ er mwyn osgoi gohebiaeth ddiangen. (Nid yw hyn yn cael effaith ar wiriadau credyd).
  • Arwyddwch gyda’r Gwasanaeth Post Dewisol i osgoi llythyrau marchnata
  • Diogelwch gohebiaeth sydd wedi cael ei adael mewn meysydd cymunedol mewn eiddo aml-breswylwyr
  • Ail-gyfeiriwch eich gohebiaeth pan ydych yn symud tŷ
  • Os ydych yn dechrau cael gohebiaeth ar gyfer rhywun arall nad ydych yn eu hadnabod, dylech ddarganfod pam

Sut gallaf amddiffyn fy nghyfrif banc?

  • Byddwch yn hynod wyliadwrus o alwadau ffôn, llythyrau neu e-bostion gan eich banc, neu sefydliadau ariannol eraill sy’n gofyn i chi gadarnhau eich manylion personol, cyfrineiriau a rhifau diogelwch
  • Gwiriwch eich cyfrif yn aml a dilynwch unrhyw gyfriflenni sydd heb eich cyrraedd pan ddylent
  • Dinistriwch unrhyw beth sydd â manylion personol neu fanylion bancio gan ddefnyddio rhwygwr i’w dorri’n ddarnau mân
  • Cofrestrwch bob tro gyda American Express SafeKey, MasterCard SecureCode neu Verified by Visa pan ydych yn derbyn eich cardiau, hyd yn oed os nad ydych yn bwriadu eu defnyddio nhw ar-lein. Mae hyn yn gymorth i amddiffyn chi os yw manylion eich cerdyn yn cael eu colli neu eu dwyn.
  • Os ydych yn meddwl fod rhywun yn camddefnyddio eich manylion banc, riportiwch hyn yn syth i’ch banc

Su mae amddiffyn fy ffôn?

  • Peidiwch â byth ateb negeseuon testun diwahoddiad, fel rhai yn cyfeirio at hawliadau damweiniau, hyd yn oed i’w cael nhw i stopio. Dilëwch nhw.
  • Cofrestrwch gyda’r Gwasanaeth Teliffon Dewisol i osgoi galwadau marchnata
  • Os ydych yn defnyddio ffôn clyfar, rhowch feddalwedd gwrth-firws arno

Sut mae amddiffyn fy nghyfrifiadur?

  • Gwnewch yn siŵr fod eich meddalwedd diogelwch fel rhai gwrth-firws a wal dân wedi eu diweddaru ac yn rhai cyfredol. Os nad ydych yn gwybod sut i wneud hyn yna cysylltwch gydag arbenigwyr cyfrifiadurol.
  • Byddwch yn ofalus wrth agor dolenni mewn e-bostion diwahoddiad. Efallai bod firysau arnynt neu raglenni gall niweidio eich cyfrifiadur.
  • Os ydych yn gwneud trafodion ariannol sicrhewch eich bod yn gwybod sut i wirio’r gwefannau. Gallwch wneud hyn drwy edrych ar y llinell gyfeiriad. Fel rheol bydd yn dechrau gyda http. Gall y bar cyfeiriad hefyd newid ei liw.
  • Os ydych yn cael e-bost sy’n honni ei fod o’ch banc sy’n gofyn i chi gysylltu â nhw, ystyriwch os ydyw wir neu beidio. Os nad ydych yn sicr peidiwch â chlicio ar unrhyw ddolen yn yr e-bost. Agorwch ffenestr arall yn eich chwiliwr ac ewch at safle eich banc gan ddefnyddio’r drefn arferol.
  • Gwiriwch yr opsiynau bancio ar-lein mae eich banc yn eu defnyddio, mae rhai yn cynnig meddalwedd gwrth-firws neu ddiogelwch chwiliwr yn rhad ac am ddim

Rwyf yn meddwl fy mod wedi dioddef o dwyll hunaniaeth – beth allaf ei wneud?

  • Peidiwch ag anwybyddu’r broblem – gadewch i’ch cyhoeddwr cerdyn wybod cyn gynted ag y bo modd
  • Peidiwch â dinistrio’r cerdyn os yw yn eich meddiant - cadwch o fel tystiolaeth
  • Ceisiwch adnabod trafodion twyllodrus yn syth a gadewch i’r cwmnïau sy’n rhan o hyn wybod
  • Rhowch wybod i’r heddlu os ydych wedi colli arian yn uniongyrchol neu yn gallu adnabod rhywun ydych yn eu hamau. Mae camnïau cardiau yn rhoi gwybodaeth sy’n berthnasol i drafodion ar gardiau sydd wedi cael eu defnyddio’n dwyllodrus yn syth i’r heddlu.
  • Ceisiwch gael copi o’ch adroddiad cerdyn gan asiantaeth credyd i wirio am drafodion amheus
  • Cofrestrwch gyda CIFAS Protective Registration Service ar-lein neu drwy alw 0330 1000 180 (cost galwadau lleol)

Riportio twyll

Angen riportio twyll posibl? Galwch 0300 123 2040 neu ymwelwch â gwefan Action Fraud.